Koudelka usta fotoğrafçılar arasında ileri seviyede biçimsel çingene fotoğrafları ile tanınmış bir isimdir. 1962
yılından bu yana Doğu Avrupa, İrlanda, İngiltere, İspanya ve Fransa'yı gezerek geniş çaplı çingene çalışması
gerçekleştirmiştir.

Koudelka hayatı boyunca fotoğraf konusunda  hiç bir  dergi ile  iş  yapmamışl ve ticari bir  anlaşma imzalamıştır. Çalışma yöntemi açısından da, hiç bir zaman belli ve sabit bir karanlık odaya
sahip olmaması ilgi çekicidir. Bu nedenle halen basılmamış olan çok sayıda fotoğrafının olduğu bilinmektedir.
Koudelka çalışmalarında, özellikle de çingene projesinde, homojen bir topluluğun yaşam, dogum, evlilik ve ölüm
ritüellerini fotoğraflayarak zengin bir koleksiyon oluşturmuştur. Koudelka'nın Çingene fotoğraflarına yöneltilebiecek en önemli eleştiri, aşırı düzeyde formel olmalıdır. 1962-1970 yılları arasında Prag Divaldo tiyatrosunda, sürdürdüğü sahne fotoğrafçılığı deneyimi ile paralel olarak çingene projesi, biçimsel olarak, tiyatro deneyiminden izler taşımaktadır. Kareler göz önüne alındığnda, genel yapı itibari ile kurulan  atmosfer ile fotoğraflanan nesne ve kişilerin, form ve duruşlarının teatral olduğunu söylememiz mümkündür. Aynı zamanda projenin yayınlanan fotoğraflarının kurgusuna bakıldığında, ölüme dair fotoğraflarda, az sonra perde kapanacakmışcasına törensel bir duruş söz konusudur.

    Kodudelka'nın 1970 yılında ana vatanı Çekoslavakya'yı terk edip İngiltere'ye yerleşmesi kariyeri açısından önemli
dönüm noktalarından biridir. Prag'da 1968 yılında yaşanan Dubcek'in liberalleşme politakalrının destekçisi olan
Koudelka, 68 Prag Baharını Brejnev tankarı tarafından yıkılması ile umutsuzluğa düşmüş ve iki yıl sonra ülkesini terk
etmek zorunda kalmıştır.

    Bu gelişmenin ardından sürgün günlerinde çektiği fotoğraflarını "Exiles/Sürgünler" adlı kitapta toplamıştır. Exiles kitabı
önceki çalşmasından daha olgun ve daha gözleme dayalı öğelerle karşımıza çıkmaktadır, Koudelka'nın Exiles
çalışması "öteki"ni tanımaya çalışan bireyin mücadelesi şeklinde de okunabilir. Ötekine ait simgeler, göstergeled vğ
işaretler, ardıl çalışması "Chaos"a kaynak oluşturacak şekilde Exiles'da yer almaktadır. Kitabın kurgusu da, ayrıca bir
hikaye bütünlüğü içerisinde Kodudelka kimliğindeki yabancının öyküsünü anlatmaktadır. Kitabın açılış fotoğrafı, bu
öykünün ilk basamağını oluşturur. Pragın normal günlerde en işlek meydanlarının birine dğğrultulan objektif,
meydananın olağan dışı boşluğunu yansıtırken, sanatçının kendi kolunu da (öğlen saati olduğunu gösteren kol saatiyle
birlikte) karenin içine sokması, hem kendisi için hem de izleyici için yeni bir öykünün bayladığnğ işaret etmektedir.

    Exiles'da 1971 yılında tanıştığı Bresson'un "Mutlak An" yaklaşımından izler bulmamız mümkündür. Mutlak An iye
birlikte Çingenelerde söz konusu olan teatral atmosfer dağılmış, onun yerine biçimsel ancak anlık fotoğraflar geçmiştir.
Exiles'ın ardından Koudelka daha simgesel bir anlayışla, Chaos albümünde Panaromik görüntüler oluşturur. İlk iki
çalışmasından farklı olarak kimi zaman aşırı derecede soyutlamaya dayanan yeni bir yönelim söz konusudur. Chaos'la
birlikte gelişen Theo Anglepoulos'un "Ulis'in Bakışı" filminin sahne çekimleri, panaromik foftoğrafı daha yalın
biçimlerde kullanmasına örnek gösterilebilir.

Kaynak : http://ilef.ankara.edu.tr